T7, 12 / 2016 11:45 | yenbai
Ở huyện Yên Bình có một bản hơn 30 hộ người Tày sinh sống, tất cả đều ở nhà sàn. Nhà lợp lá cọ, nhà nọ tiếp giáp với nhà kia mà không có đậu rào, chỉ cần đến một nhà là có thể đi khắp cả bản.

Những sản phẩm rọ tôm đan thủ công của người dân làng văn hóa Cây tre.

Làng là cách gọi bây giờ. Gọi là làng Cây tre bởi ngày xưa vây quanh bờ mương là những rặng tre gai, tre lộc ngộc kết thành dãy, búi tiếp búi như lũy như thành che chắn cho các gia đình ở bên trong. Đến thời kỳ khoán sản, để thêm lúa, tăng diện tích ruộng, người ta phá dần nên lũy tre chỉ còn riêng lẻ một số búi mọc xen kẽ giữa các nhà. Nhưng cái tên làng Cây tre thì ai cũng gọi làng như thế. Làng cây tre còn có thêm một nghề rất mới phát triển gần chục năm gần đây như: làm rọ tôm bán cho người đánh bắt tôm trên vùng hồ Thác Bà.

Rọ tôm được đan từ vỏ cây tế vừa đẹp, vừa bền mà đan lại mát tay. Cây tế là một loại cây thuộc họ dương sỉ, mọc hoang đầy núi, đầy rừng. Những bãi đất cằn, cỏ không lên nổi tế vẫn mọc dầy, xanh tốt quanh năm. Người ta cắt cây tế về, cây nhỏ tách vỏ làm hai mảnh, cây to có thể tách thành ba, năm mảnh. Các em nhỏ, nhất là các cô gái Tày chẻ nan, đan rọ các ngón tay thoăn thắt cứ như làm xiếc. Vỏ tế phơi khô làm nguyên liệu đan dần. Ngày ngày sau giờ lao động, học tập, cả gia đình lại quây quần trên sàn nhà đan rọ các ngón tay thoăn thoắt cứ như đang làm xiếc. Vỏ tế phơi khô làm nguyên liệu đan dần. Ngày ngày sau giờ lao động, học tập, cả gia đình lại quây quần trên sàn nhà đan rọ. Người lớn pha nan công từ những ống giang được chọn chặt trên rừng, được mua từ các phiên chợ. Trẻ nhỏ bảy tám tuổi đến cụ già mắt mờ chân chậm đều có thể tham gia vào quá trình sản xuất rọ tôm. Những ngón tay thoăn thoắt mở, gài nan, vừa nghe đài, xem ti vi, vừa luôn tay đan rọ. Sàn nhà có khi lại tập hợp các giọng hát cọi, hát quan làng đủ lứa tụ hội lại, vừa đan vừa hát những bài tình yêu đôi lứa, đạo lý gia đình, răn dạy con cháu.

Đến với làng văn hóa Cây tre xã Xuân Lai vào những ngày thứ 5, chủ nhật, ngày của những phiên chợ, cánh đường về trung tâm xã chừng cây số đã thấy người tấp nập thồ gánh rọ tôm, cây tế, ống giang cùng lương thực, thực phẩm đổ về. Nửa tuần một ngày phiên chợ, ai cũng muốn hàng mình được giá. Gạo, muối, thực phẩm, hàng bách hóa thì vào trong chợ. Rọ tôm, cây tế, ống giang tập trung cả ở ven đường cho tiện bán, tiện mua. Những cô gái Tày, áo quần khăn đội đều một màu chàm xanh đạm, tươi tắn bên những đống rọ tôm buộc túm như những chùm hoa xòe, màu vỏ tế óng nuột. Người ta mặc cả thỏa thuận giá rọ, người ta tìm cây tế đẹp, ống giang vừa độ tuổi đan làm nguyên liệu cho những ngày tháng tiếp theo.

Cả làng Cây tre bây giờ là con số nhỏ trong hơn 300 hộ của xã Xuân Lai chọn rọ tôm làm nghề phụ nhà mình. Giá mỗi chiếc rọ chỉ từ vài nghìn đồng, nhưng ngày nào cũng có việc để làm, ngày nào cũng có thu nhập, người nào cũng có đồng ra, đồng vào. Nghề đan rọ kéo theo nghề chuyên thu gom, cung ứng cây tế, cây giang nguyên liệu, tạo việc làm cho hàng trăm người ở trong và ngoài xã. Chợ Xuân Lai ngày càng tấp nập thêm bởi người làm nghề thủy sản, người buôn bán hai chiều đổ về.

Với những ngôi nhà sàn cổ, nền văn hóa dân gian còn đậm đà truyền thống, đậm chất của dân tộc Tày, làng nghề rọ tôm Cây tre của xã Xuân Lai đang đón đợi khách thập phương tới du lịch.

Cổng Thông tin điện tử tỉnh Yên Bái

Bài viết cùng chuyên mục

Ý kiến bạn đọc