Săn mây ở Yên Bái cũ: mùa nào có biển mây, xem ở Khau Phạ, Tà Chì Nhù hay Suối Giàng

Muốn săn mây ở vùng Yên Bái cũ, thời điểm có nhiều cơ hội nhất thường từ khoảng tháng mười đến tháng tư năm sau, vào sáng sớm sau một đêm lạnh, trời quang, lặng gió và độ ẩm cao. Những nơi được nhắc nhiều là đèo Khau Phạ, đồi Mâm Xôi và các điểm cao ở Mù Cang Chải, đỉnh Tà Chì Nhù và vùng cao Trạm Tấu, đồi chè Suối Giàng ở Văn Chấn.

Mây không hẹn trước: có người lên ba sáng liền không thấy, có người đi vội một lần đã gặp biển mây trắng xoá. Hiểu vì sao mây hình thành sẽ giúp bạn chọn ngày, chọn giờ và quyết định có nên dậy từ bốn giờ sáng hay không.

Biển mây hình thành thế nào trên vùng núi Yên Bái cũ

Cảnh "biển mây" mà người đi núi tìm thực chất là lớp sương mù và mây tầng thấp đọng lại trong thung lũng, trong khi người đứng ở chỗ cao hơn lớp mây ấy. Đêm trời quang, mặt đất và không khí sát mặt đất mất nhiệt nhanh; không khí lạnh nặng hơn trôi xuống lòng thung, hơi nước trong đó ngưng lại thành sương. Nếu đêm lặng gió và độ ẩm cao, lớp sương dày lên, phủ kín thung lũng như một mặt biển trắng.

Địa hình vùng Yên Bái cũ rất thuận cho hiện tượng này: các thung lũng sông suối sâu kẹp giữa những dãy núi cao thuộc khối Hoàng Liên Sơn ở phía tây, những thung lũng rộng như Mường Lò, Tú Lệ, và vùng hồ Thác Bà ở phía đông. Sau một đợt mưa, đất còn ẩm, đêm trời trong và lạnh, sáng hôm sau là lúc nhiều khả năng có mây nhất.

Độ cao của lớp mây mỗi sáng một khác. Có hôm mây nằm thấp trong lòng thung, đứng ở lưng chừng đèo đã thấy; có hôm mây dày và cao hơn, phải lên điểm cao hơn mới vượt qua được lớp mây để thấy mặt trời. Vì thế người quen săn mây thường không đứng cố định một chỗ mà dò dần lên, xuống theo đường đèo, hỏi người đi trước xem mặt mây đang ở độ cao nào.

Khi mặt trời lên cao, mặt đất ấm dần, không khí bốc lên, lớp mây tan hoặc bốc lên thành mây vụn trên sườn núi. Vì vậy cảnh đẹp nhất thường chỉ kéo dài từ lúc tờ mờ sáng đến khoảng giữa buổi sáng. Ngày có gió mạnh, trời âm u nhiều mây cao hoặc đang mưa thì gần như không có biển mây đúng nghĩa.

Chọn mùa săn mây

Bảng dưới tóm tắt khả năng gặp mây theo mùa ở vùng cao Yên Bái cũ. Đây là kinh nghiệm chung, không thay cho dự báo thời tiết trước ngày đi.

Trong mùa mưa vẫn có những buổi sáng mây đẹp sau trận mưa đêm, nhưng đi săn mây những tháng này phải chấp nhận nguy cơ sạt lở trên đường lên núi, và không nên đi đường mòn vùng cao.

Những nơi thường được chọn để săn mây

Mỗi nơi có độ khó và cách đi khác nhau. Chọn theo sức khoẻ và thời gian của mình thay vì chạy theo ảnh trên mạng.

• Đèo Khau Phạ trên quốc lộ 32, giữa Tú Lệ và Mù Cang Chải: dễ tiếp cận nhất, đi ô tô hoặc xe máy lên điểm cao trên đèo, nhìn xuống thung lũng Tú Lệ. Sáng sớm mùa khô hay có mây phủ lòng thung.
• Các điểm cao quanh Mù Cang Chải như đồi Mâm Xôi và đường lên các bản cao: mây vờn quanh ruộng bậc thang; đường hẹp, phải hỏi đường người địa phương.
• Đỉnh Tà Chì Nhù (Trạm Tấu): một trong những đỉnh núi cao của khối núi Hoàng Liên Sơn, nổi tiếng với đồi cỏ và biển mây. Phải leo bộ, thường mất khoảng hai ngày một đêm, cần người dẫn đường địa phương.
• Vùng cao Trạm Tấu khác, như khu vực Tà Xi Láng, các bản dưới chân Tà Xùa: ít người, cảnh hoang sơ; đường vào khó, nên đi cùng người quen.
• Suối Giàng (Văn Chấn): đồi chè Shan tuyết cổ thụ trên cao, sáng sớm có mây và sương; đường lên đã có ô tô, hợp với người không muốn leo núi.

Người không quen leo núi nên bắt đầu bằng Khau Phạ hoặc Suối Giàng. Tà Chì Nhù là chuyến đi bộ đường dài thực thụ, cần sức khoẻ và chuẩn bị nghiêm túc.

Một buổi sáng săn mây: chuẩn bị và giờ giấc

Phần lớn người săn mây ở vùng cao Yên Bái cũ làm theo trình tự dưới đây. Mục đích là có mặt ở chỗ cao trước khi trời sáng, nhưng không phải đi đèo trong bóng tối quá lâu.

1. Chiều hôm trước xem dự báo của cơ quan khí tượng cho khu vực vùng núi phía tây: đêm có quang mây, ít gió, sáng sớm có sương mù là dấu hiệu tốt.
2. Hỏi người địa phương ở chỗ nghỉ: họ thường biết những sáng nào thung lũng có mây và điểm nào gần, an toàn.
3. Ngủ gần điểm săn mây, ví dụ ở Tú Lệ hay trung tâm Mù Cang Chải nếu lên Khau Phạ, để đường đi trước bình minh ngắn.
4. Dậy sớm, mặc đủ ấm: áo giữ nhiệt, áo khoác chắn gió, mũ, găng; mang đèn pin, nước ấm.
5. Đi chậm trên đèo, bật đèn, chỉ dừng ở chỗ rộng, không đỗ xe trên khúc cua hay chắn làn đường.
6. Chờ đến khoảng giữa buổi sáng nếu chưa thấy mây: đôi khi mây hình thành muộn, hoặc lớp sương tan dần để lộ thung lũng.

Đừng tiếc khi một buổi sáng không có mây. Ở lại thêm một đêm thường mang lại cơ hội tốt hơn là cố đi xa thêm trong cùng ngày.

An toàn khi leo Tà Chì Nhù và các đỉnh vùng cao

Luôn có người dẫn đường địa phương. Đường mòn lên các đỉnh núi cao ở Trạm Tấu dễ lạc trong sương mù, có đoạn dốc đứng. Người dẫn đường, porter người địa phương biết lối, biết chỗ dựng lều và biết lúc nào phải quay lại.

Báo với chính quyền hoặc người dẫn về lịch trình. Nhiều nơi yêu cầu hoặc khuyến khích khai báo trước khi leo. Cho người thân biết lịch trình, thời điểm dự kiến xuống núi.

Đồ dùng đúng mức. Giày leo núi đế bám, áo ấm đủ cho đêm rất lạnh trên đỉnh, áo mưa, đèn đội đầu, túi ngủ phù hợp, thuốc cá nhân, đồ ăn năng lượng và nước. Mùa đông trên đỉnh có thể có sương muối, băng giá.

Biết dừng. Khi mưa to, giông, sương mù dày hoặc có người trong đoàn kiệt sức, chuột rút, quay về là lựa chọn đúng. Đỉnh núi vẫn ở đó, mùa sau có thể quay lại.

Không để lại rác và không đốt lửa bừa bãi. Đồi cỏ trên đỉnh rất dễ cháy mùa khô. Mang rác xuống núi, chỉ nấu ăn ở chỗ người dẫn đường chỉ định.

Chụp ảnh biển mây: vài điều người mới hay bỏ qua

Đến trước bình minh ít nhất nửa giờ. Ánh sáng đẹp nhất trên mây thường là quãng trước và ngay sau khi mặt trời nhô lên, khi mặt mây chuyển từ xám xanh sang hồng, vàng. Đến muộn là mất quãng đó.

Đo sáng theo vùng sáng. Mặt mây trắng rất sáng, máy ảnh và điện thoại dễ làm cháy chi tiết. Giảm bớt độ sáng khi chụp, giữ lại kết cấu của mây, rồi chỉnh vùng tối sau.

Tìm tiền cảnh. Một gốc cây, một mái nhà, một dải ruộng bậc thang hay bóng người nhỏ phía trước giúp người xem hình dung độ cao và khoảng cách. Biển mây trơn không có tiền cảnh trông phẳng và giống nhau.

Giữ ấm cho pin. Sáng sớm vùng cao rất lạnh, pin máy ảnh và điện thoại tụt nhanh. Để pin dự phòng trong túi áo trong, sát người.

Đứng ở chỗ an toàn. Mép vực, mép taluy, lan can đường đèo không phải chỗ đứng chụp. Trên đồi cỏ, đất ẩm sương rất trơn; đứng vững trước khi giơ máy.

Mây, sương mù và giao thông: mặt trái của cảnh đẹp

Chính lớp sương mù làm nên biển mây cũng là thứ khiến đường đèo vùng cao Yên Bái cũ trở nên nguy hiểm vào sáng sớm mùa đông. Khi xe đi vào trong lớp mây, tầm nhìn có khi chỉ còn vài chục mét, mặt đường ướt sương, kính xe đọng hơi nước. Xe tải, xe khách vẫn chạy trên quốc lộ 32 vào giờ đó.

Người lái nên bật đèn chiếu gần và đèn sương mù, không bật đèn pha vì ánh sáng hắt lại từ sương làm loá; giữ khoảng cách xa với xe trước, không vượt, không dừng đột ngột. Bật sưởi kính hoặc hé cửa để kính không mờ. Xe máy nên mặc áo phản quang hoặc quần áo sáng màu.

Nếu đi săn mây bằng xe máy lần đầu trên đèo Khau Phạ, hãy cân nhắc thuê xe ô tô hoặc người lái địa phương cho chặng sáng sớm. Một buổi sáng mất cảnh mây không đáng gì so với một cú trượt bánh trên khúc cua đèo.

Săn mây mà không quên người ở dưới mây

Biển mây đẹp nhất thường nằm trên những bản làng và ruộng nương có người sinh sống. Đường lên điểm săn mây nhiều khi đi qua sân nhà, qua nương ngô, qua đường dân dùng để chăn trâu. Đi sớm lúc trời còn tối, hãy nói khẽ, không bấm còi vô cớ, không chiếu đèn thẳng vào nhà.

Nhiều gia đình ở Mù Cang Chải, Trạm Tấu, Suối Giàng đã làm homestay, dẫn đường, bán đồ ăn sáng cho khách săn mây. Thuê người dẫn tại chỗ, mua bữa sáng, mua chè, mật ong hay đồ thủ công của bà con là cách để chuyến đi có ích cho nơi mình đến.

Ở các đồi chè Suối Giàng, buổi sáng săn mây cũng là giờ người hái chè bắt đầu ra đồi. Cây chè Shan tuyết cổ thụ có gốc to, cành vươn cao, là tài sản lâu đời của các gia đình người Mông ở đây. Đừng trèo lên cây chè để chụp ảnh, đừng bứt búp chè làm kỷ niệm; muốn mang chè về, hãy mua của chính người trồng.

Một điểm cuối: mây đẹp trong ảnh có thể làm người xem quên rằng sương mù dày cũng là thứ gây tai nạn trên đèo. Đăng ảnh săn mây, hãy nhắc thêm người khác đi chậm, mặc ấm và chọn thời điểm an toàn.

Câu hỏi thường gặp

Săn mây ở Yên Bái cũ tháng nào dễ gặp nhất?

Khả năng cao nhất thường từ khoảng tháng mười đến tháng hai, vào sáng sớm sau đêm trời quang, lạnh và lặng gió, nhất là sau một trận mưa. Tháng ba, tháng tư vẫn có mây nhưng thưa hơn. Mùa mưa có mây kèm mưa, đường núi lại nguy hiểm.

Săn mây trên đèo Khau Phạ có cần leo núi không?

Không cần. Đèo Khau Phạ nằm trên quốc lộ 32, đi ô tô hay xe máy lên các khúc cao là nhìn xuống được thung lũng Tú Lệ. Chỉ cần đi sớm trước bình minh, mặc ấm, dừng xe ở chỗ rộng và an toàn, không dừng giữa khúc cua.

Leo Tà Chì Nhù mất bao lâu?

Thường người ta leo trong khoảng hai ngày một đêm, ngủ lều hoặc lán trên núi, tuỳ sức đoàn và đường đi. Đây là chuyến đi bộ đường dài khá vất vả, cần người dẫn đường địa phương, giày phù hợp và đồ ấm cho đêm trên đỉnh.

Không quen leo núi thì săn mây ở đâu?

Có thể chọn đèo Khau Phạ, các điểm cao ven đường ở Mù Cang Chải hoặc Suối Giàng ở Văn Chấn, nơi xe lên được. Những chỗ này không đòi hỏi sức khoẻ như leo đỉnh, nhưng vẫn cần đi sớm, mặc ấm và cẩn thận với sương mù trên đường.

Có thể biết trước hôm nào có biển mây không?

Không chắc chắn được, chỉ đoán theo dấu hiệu: dự báo đêm trời quang, ít gió, độ ẩm cao, sáng sớm có sương mù; nhất là sau một đợt mưa. Người địa phương thường đoán khá đúng; hỏi họ tối hôm trước là cách tốt nhất.

Đi săn mây mùa đông cần mang những gì?

Quần áo nhiều lớp gồm áo giữ nhiệt, áo len, áo khoác chắn gió; mũ len, găng tay, tất dày; đèn pin hoặc đèn đội đầu, nước ấm, ít đồ ăn. Leo núi thì thêm túi ngủ đủ ấm, áo mưa, giày leo núi. Sáng sớm trên điểm cao lạnh hơn nhiều so với lúc ở chỗ nghỉ.