Từ Hà Nội lên vùng tỉnh Yên Bái cũ, nay thuộc tỉnh Lào Cai, có bốn cách chính: đi cao tốc Nội Bài – Lào Cai rồi rẽ vào các quốc lộ, đi quốc lộ 32 qua Sơn Tây và Phú Thọ, đi tàu hoả tuyến Hà Nội – Lào Cai, hoặc đi xe khách. Không có cách nào hợp cho mọi chuyến. Người về phường Yên Bái làm việc sẽ chọn khác hẳn người lên Mù Cang Chải mùa lúa chín hay người đi buôn chè ở Văn Chấn.
Điểm cần nhớ đầu tiên: Yên Bái cũ rất dài theo chiều tây bắc – đông nam. Trung tâm cũ bên sông Hồng chỉ cách Hà Nội chưa tới hai trăm cây số, đi cao tốc khá nhẹ nhàng; còn Mù Cang Chải ở tận cùng phía tây, phải vượt đèo, đi cả ngày. Phần dưới so sánh từng cách đi theo điểm đến, kèm những điều người lái xe và người đi xe khách nên biết. Giờ chạy, giá vé, tình trạng đường thay đổi thường xuyên, nên trước mỗi chuyến cần kiểm lại thông tin hiện hành.
Xác định điểm đến trước khi chọn đường
Người mới hay hỏi "lên Yên Bái mất bao lâu", nhưng câu hỏi đúng phải là lên chỗ nào của Yên Bái cũ. Vùng đất tỉnh cũ có thể chia làm ba cụm điểm đến theo cách đi lại. Cụm thứ nhất là dải sông Hồng gồm các phường Yên Bái, Nam Cường, Âu Lâu, Văn Phú và các xã Trấn Yên, Mậu A, Đông Cuông: đây là vùng cao tốc và đường sắt đi qua sát bên. Cụm thứ hai là Mường Lò với các phường Nghĩa Lộ, Trung Tâm, Cầu Thia, xã Văn Chấn, Liên Sơn, Thượng Bằng La: đi được cả từ cao tốc rẽ sang lẫn theo quốc lộ 32 từ đầu.
Cụm thứ ba là vùng cao gồm các xã Tú Lệ, Mù Cang Chải, Púng Luông, Khao Mang, Chế Tạo và vùng Trạm Tấu: mọi con đường lên đây rốt cuộc đều phải qua đường đèo, chủ yếu là quốc lộ 32. Ngoài ra còn cụm hồ Thác Bà và Lục Yên ở phía đông, đi theo hướng quốc lộ 37 hoặc quốc lộ 70, không nằm trên trục chính của khách đi Tây Bắc.
Khi đã biết điểm đến thuộc cụm nào, việc chọn phương tiện trở nên đơn giản hơn nhiều. Người về dải sông Hồng gần như luôn có lợi khi đi cao tốc hoặc tàu hoả. Người lên vùng cao nên tính chuyến đi theo ngày, chọn giờ xuất phát sao cho đoạn đèo rơi vào ban ngày, và không nên ghép quá nhiều điểm vào một ngày.
Bốn cách đi, so theo điểm đến
Bảng dưới không nêu giờ hay giá vé vì các con số này thay đổi theo thời điểm và nhà xe; chỉ so ưu, nhược để chọn hướng đi.
| Cách đi | Hợp nhất với | Ưu điểm | Cần lưu ý |
|---|---|---|---|
| Ô tô theo cao tốc Nội Bài – Lào Cai | Phường Yên Bái, Văn Phú, Trấn Yên, Mậu A; rẽ tiếp đi Nghĩa Lộ | Nhanh, đường tốt, ít giao cắt, khởi đầu ngay gần sân bay Nội Bài | Xe máy không được đi; phải có thẻ thu phí không dừng; có đoạn mặt đường hẹp |
| Ô tô, xe máy theo quốc lộ 32 | Văn Chấn, Mường Lò, Tú Lệ, Mù Cang Chải | Đi thẳng một trục lên vùng cao, qua nhiều vùng chè, đồi núi Phú Thọ | Đường hai làn, nhiều khu dân cư, mất nhiều thời gian hơn cao tốc |
| Tàu hoả Hà Nội – Lào Cai | Ga Yên Bái, Cổ Phúc, Mậu A và các ga dọc sông Hồng | Đi đêm tiết kiệm thời gian, ngủ được trên tàu, ít phụ thuộc thời tiết | Không tới Mường Lò, vùng cao; nhiều chuyến qua Yên Bái vào giờ khuya |
| Xe khách, xe giường nằm, xe ghép | Hầu hết trung tâm xã lớn, kể cả Mù Cang Chải | Không phải tự lái đèo, có tuyến tới tận vùng cao | Chất lượng nhà xe khác nhau; nên đặt qua kênh chính thức, kiểm giấy phép tuyến |
Nhiều người kết hợp hai cách: đi tàu đêm hoặc xe khách lên phường Yên Bái, sau đó thuê xe hoặc bắt xe tuyến địa phương đi tiếp. Cách này hợp với người đi công tác, không muốn lái xe đường dài.
Đi bằng ô tô qua cao tốc: lối đi nhanh nhất về dải sông Hồng
Cao tốc Nội Bài – Lào Cai thông toàn tuyến từ năm 2014 và làm thay đổi hẳn cách người Hà Nội lên Yên Bái. Trước đó, đường về thị xã rồi thành phố Yên Bái chủ yếu theo quốc lộ 2 qua Vĩnh Phúc, Phú Thọ, đông xe và nhiều đoạn qua thị trấn. Nay ô tô xuất phát từ khu vực Nội Bài, chạy một mạch qua Vĩnh Phúc, Phú Thọ rồi vào địa phận Yên Bái cũ.
Người về trung tâm cũ thường ra ở nút giao gần thành phố Yên Bái, mà người đi đường quen gọi là IC12, rồi qua cầu sông Hồng vào phường. Người về Văn Yên, Mậu A, Đông Cuông có thể đi tiếp lên các nút giao phía trên. Người đi Nghĩa Lộ, Tú Lệ, Mù Cang Chải cũng hay chọn cao tốc rồi rẽ sang quốc lộ 37 về phía Văn Chấn, gặp quốc lộ 32 ở vùng ngã ba Ba Khe.
Trên cao tốc, xe máy, xe thô sơ không được đi. Ô tô phải dán thẻ và có tài khoản thu phí điện tử không dừng đủ tiền trước khi lên đường. Một số đoạn phía trên Yên Bái từng chỉ có hai làn ở giai đoạn đầu; việc mở rộng thực hiện theo dự án riêng, vì vậy hãy xem hiện trạng tuyến và biển hạn chế tốc độ thay vì giữ một tốc độ cố định cả hành trình.
Đi theo quốc lộ 32: trục cũ lên Mường Lò và Mù Cang Chải
Quốc lộ 32 bắt đầu từ Hà Nội, qua Sơn Tây, sang Phú Thọ, chạy qua vùng Thanh Sơn, Tân Sơn rồi vào đất Văn Chấn cũ. Đây là con đường truyền thống của người miền xuôi lên Mường Lò từ trước khi có cao tốc, và đến nay vẫn là trục chính lên Tú Lệ, đèo Khau Phạ, Mù Cang Chải, sang Than Uyên của Lai Châu.
Đi trọn quốc lộ 32 từ Hà Nội thì đường ngắn hơn về cây số so với vòng qua cao tốc, nhưng chậm hơn vì đường hai làn, đi qua nhiều thị trấn, chợ, trường học. Những người đi xe máy từ Hà Nội lên Mù Cang Chải hầu như chọn quốc lộ 32 vì xe máy không được vào cao tốc. Người đi ô tô thì cân nhắc: muốn ngắm cảnh đồi chè Phú Thọ, ghé dọc đường thì đi quốc lộ 32; muốn nhanh và đỡ mệt thì vòng cao tốc.
Đoạn quốc lộ 32 qua vùng Văn Chấn cũ đi qua nhiều đồi chè, nhiều bản Thái, Mường; tới Mường Lò thì đường xuyên qua cánh đồng và các phường Nghĩa Lộ, Trung Tâm. Từ đây trở lên là đường núi thật sự, càng lên cao càng nhiều khúc cua. Bài riêng trong mục này đi kỹ từng chặng quốc lộ 32.
Tàu hoả: hợp với người về trung tâm cũ và các ga ven sông
Tuyến đường sắt Hà Nội – Lào Cai chạy dọc sông Hồng, đi qua địa phận Yên Bái cũ với ga Yên Bái ở trung tâm và nhiều ga nhỏ phía trên như Cổ Phúc, Mậu A. Đây là tuyến có từ thời Pháp, khổ đường một mét, chạy chậm hơn ô tô trên cao tốc nhưng có ưu điểm riêng: đi tàu đêm thì ngủ trên tàu, sáng ra đã tới nơi, không tốn sức lái xe.
Nhược điểm là tàu không đi vào Mường Lò hay vùng cao. Người đi Nghĩa Lộ, Mù Cang Chải bằng tàu sẽ xuống ga Yên Bái rồi đi tiếp bằng xe khách hoặc xe thuê, tức là đổi phương tiện ít nhất một lần. Ngoài ra, nhiều chuyến tàu Hà Nội – Lào Cai đi qua ga Yên Bái vào giờ khuya hoặc rất sớm, nên cần chuẩn bị chỗ nghỉ hoặc người đón.
Lịch chạy, số chuyến và loại toa thay đổi theo mùa và theo kế hoạch của ngành đường sắt. Muốn đi tàu, hãy xem lịch chạy tàu hiện hành trên kênh bán vé chính thức của đường sắt, đặt vé trước vào dịp lễ, Tết và mùa du lịch Sa Pa, khi tàu tuyến này thường kín chỗ.
Xe khách và xe ghép: những điều người đi nên kiểm
Xe khách là cách lên Yên Bái cũ phổ biến nhất với người không tự lái. Từ các bến xe lớn của Hà Nội, có tuyến đi phường Yên Bái, Nghĩa Lộ, Lục Yên, Văn Yên và cả Mù Cang Chải. Ngoài xe chạy theo tuyến cố định còn có xe hợp đồng, xe ghép, xe đưa đón tận nhà theo kiểu xe nhỏ chạy nhiều chuyến trong ngày.
Trước khi đặt chỗ, nên kiểm vài điều: nhà xe có chạy theo tuyến cố định được cấp phép hay không, xe đón trả ở bến hay dọc đường, có đi qua cao tốc hay theo quốc lộ, thời gian dự kiến bao lâu. Với tuyến lên vùng cao, hãy hỏi xe có dừng nghỉ trước khi vào đèo không và tài xế có quen đường núi không.
Hành lý cồng kềnh, hàng nông sản gửi kèm, xe máy chở theo đều phải hỏi trước. Nhiều người dân vùng cao vẫn gửi hàng theo xe khách, nên khoang hành lý có lúc rất chật. Nếu say xe đường đèo, nên chọn ghế phía trước, ăn nhẹ trước khi đi và mang sẵn túi nôn, nước uống.
Chuẩn bị chung cho mọi cách đi
Xem thời tiết theo vùng. Trời có thể nắng ở phường Yên Bái nhưng mưa lớn ở Mù Cang Chải. Trong mùa mưa, hãy theo dõi cảnh báo mưa lũ, sạt lở của cơ quan khí tượng và chính quyền địa phương trước khi lên vùng cao.
Tính thời gian dư. Đường đèo, đoạn sửa chữa, sạt nhỏ sau mưa đều làm chậm hành trình. Đặt kế hoạch sao cho đoạn đường núi đi vào ban ngày, không bị dồn vào tối.
Mang giấy tờ đầy đủ. Căn cước, giấy phép lái xe, đăng ký xe, bảo hiểm bắt buộc. Địa chỉ trên giấy tờ ghi theo đơn vị cũ vẫn có giá trị; không cần đổi chỉ vì Yên Bái đã thuộc Lào Cai.
Chọn ngày đi hợp lý. Chiều thứ Sáu, sáng thứ Bảy và các ngày đầu kỳ nghỉ lễ là lúc xe từ Hà Nội lên Tây Bắc đông nhất; chiều Chủ nhật và ngày cuối kỳ nghỉ thì chiều ngược lại đông. Mùa lúa chín ở Mù Cang Chải, quốc lộ 32 qua Tú Lệ, đèo Khau Phạ có lúc kẹt vì xe du lịch dừng chụp ảnh. Đi lệch ngày, xuất phát sớm giúp hành trình nhẹ hơn nhiều.
Lưu thông tin liên lạc khẩn cấp. Ghi sẵn tên xã, phường nơi đến theo đơn vị mới và tên cũ để khi cần hỏi đường, gọi cứu hộ thì báo được rõ vị trí. Ở vùng cao có đoạn sóng điện thoại yếu, nên báo trước lịch trình cho người thân.
Câu hỏi thường gặp
Từ Hà Nội lên trung tâm Yên Bái cũ mất bao lâu?
Đi ô tô theo cao tốc Nội Bài – Lào Cai, quãng đường chưa tới hai trăm cây số và thường mất vài giờ tuỳ điểm xuất phát, giờ đi và tình trạng đường. Đi theo quốc lộ hoặc xe khách dừng đón dọc đường sẽ lâu hơn. Nên kiểm điều kiện giao thông trước khi đi.
Đi xe máy từ Hà Nội lên Yên Bái thì theo đường nào?
Xe máy không được đi cao tốc, nên thường theo quốc lộ 32 qua Sơn Tây, Phú Thọ lên Văn Chấn, Nghĩa Lộ; hoặc theo quốc lộ 2 và các tuyến qua Phú Thọ về phường Yên Bái. Đường qua nhiều khu dân cư, cần giữ tốc độ vừa phải và nghỉ giữa chặng.
Có tàu hoả từ Hà Nội đi Yên Bái không?
Có. Tuyến đường sắt Hà Nội – Lào Cai dừng ở ga Yên Bái và một số ga dọc sông Hồng. Nhiều chuyến đi đêm và qua Yên Bái vào giờ khuya, nên hãy xem lịch chạy tàu hiện hành và chuẩn bị chỗ nghỉ hoặc người đón khi xuống ga.
Muốn lên Mù Cang Chải nhanh thì nên đi cách nào?
Ô tô thường đi cao tốc Nội Bài – Lào Cai, ra ở nút giao gần thành phố Yên Bái cũ, theo quốc lộ 37 về Văn Chấn rồi nối quốc lộ 32 qua Nghĩa Lộ, Tú Lệ, đèo Khau Phạ. Người không tự lái có thể đi xe khách tuyến thẳng lên Mù Cang Chải.
Sau khi Yên Bái thuộc Lào Cai, đường đi có gì thay đổi không?
Đường sá, bến xe, nhà ga không đổi chỉ vì sáp nhập. Thay đổi chủ yếu ở tên địa chỉ: huyện cũ không còn, nơi đến nay mang tên xã, phường mới của tỉnh Lào Cai. Khi đặt xe hay hỏi đường nên nói cả tên cũ lẫn tên mới để tránh nhầm.
Đi xe khách lên vùng cao có an toàn không?
Xe khách chạy tuyến cố định được cấp phép, tài xế quen đường đèo nhìn chung là lựa chọn an toàn. Bạn nên chọn nhà xe có bến rõ ràng, tránh xe chở quá số người, và hạn chế đi đêm vào mùa mưa lũ khi đường núi dễ sạt.